Category Archives: Uncategorized

Η μικρή κι η μεγάλη Αποκριά των Ρώσων

Με την αποκριά οι Ρώσοι αποχαιρετούν τον χειμώνα και υποδέχονται την άνοιξη. Όλοι οι εορτασμοί είναι υπαίθριοι και διοργανώνονται με την συμμετοχή όλων.  Ρωσική αποκριά

Η ρωσική αποκριά ή  Μάσλιενιτσα γιορτάζεται την εβδομάδα πριν το ξεκίνημα της Σαρακοστής (η τυρινή ή τυροφάγος για τους Έλληνες), συνοδεύεται από πλήθος παραδόσεων, εθίμων και πολλά μπλινί.

Μικρή αποκριά λέμε τις τρεις πρώτες ημέρες της Μάσλιενιτσα (Δευτέρα με Τετάρτη) και είναι οι ημέρες των προετοιμασιών, ενώ την μεγάλη Αποκριά, από την Πέμπτη μέχρι την Κυριακή, είναι το μεγάλο ξεφάντωμα. Κάθε ημέρα είναι ξεχωριστή και έχει τα δικά της έθιμα.

Δευτέρα – η ημέρα της συνάντησης 
Την ημέρα αυτή έφτιαχναν κι έστηναν το σκιάχτρο της Μαρένα.  Επίσης συγκεντρωνόταν όλη η οικογένεια για να οργανώσουν τις δουλειές, τις προσκλήσεις και να κάνουν τα πρώτα μπλινί. Άρχιζαν να στήνουν τα υπαίθρια θέατρα και να κατασκευάζουν τσουλήθρες, πίστες για πατινάζ και κάστρα από χιόνι.
Κατά την ειδωλολατρική παράδοση τα πρώτα μπλινί ήταν για την αρκούδα που αυτή την εποχή ξυπνά από την χειμέρια νάρκη.  Κατά την χριστιανική, τα πρώτα μπλινί είναι για τους φτωχούς και την ανάπαυση των ψυχών.

Τρίτη – η ημέρα του ξελογιάσματος και των παντρολογημάτων
Την ημέρα αυτή συνήθως γινόταν η επίσκεψη στο σπίτι της νύφης κι αν όλα πήγαιναν καλά, τότε ο γάμος προγραμματιζόταν για την εβδομάδα μετά το Πάσχα. Αντίθετα, οι ελεύθεροι έβγαιναν να διασκεδάσουν, καθώς από την Τρίτη ξεκινούσαν σιγά-σιγά οι γιορτές και τα πανηγύρια.

Τετάρτη – η ημέρα των μπλινί για τους γαμπρούς
Την ημέρα αυτή, οι πεθερές ετοίμαζαν μπλινί για τους γαμπρούς και τα σπίτια ήταν ανοικτά για να δεχθούν επισκέψεις. Στους δρόμους γινόταν υπαίθριες θεατρικές παραστάσεις και από τα υπαίθρια περίπτερα μπορούσε να αγοράσει κανείς λιχουδιές, ψημένα καρύδια, μπισκότα μελιού, σμπίτσιεν (παραδοσιακό ποτό από νερό, μέλι και μπαχαρικά) και φυσικά αχνιστό τσάι.

Πέμπτη – Ημέρα του ξεφαντώματος και των τραγουδιών
Από την Πέμπτη σταματούσαν όλες οι δουλειές κι άρχιζε η αποκριάτικη διασκέδαση. Ξεκινούσαν οι βόλτες με τις τρόικες (έλκυθρα με 3 άλογα), θορυβώδη γλέντια, έφοδοι για την κατάληψη των κάστρων από χιόνι,  το πήδημα της φωτιάς. Σημαντικό θέαμα παρουσίαζαν οι αγώνες πυγμαχίας, οι οποίοι διεξαγόταν με αυστηρούς κανόνες και ο σκοπός τους ήταν να αποσπάσεις από τον αντίπαλο τα μπλινί του. Οι αγώνες πυγμαχίας κι η κατάληψη του κάστρου συμβόλιζαν την πάλη μεταξύ της άνοιξης και του χειμώνα.

Αποκριάτικα κάλαντα και μαντινάδες (τσαστούσκι)
Με τα κάλαντα αποχαιρετούν τον χειμώνα και προϋπαντούν την άνοιξη. Σύμφωνα με το έθιμο δεν μπορείς να αρνηθείς να ακούσεις τα κάλαντα όταν σου ζητούν την άδεια και πρέππει να ανταμείψεις γενναιόδωρα τους τραγουδιστές με μπλινί, άλλα φιλέματα και φυσικά βότκα.         Τέλος, δεν νοείται λαϊκή γιορτή χωρίς τις ρωσικές μαντινάδες, τα τσαστούσκι, που είναι αστεία ή περιπαικτικά τετράστιχα που κάνουν πιο διασκεδαστική την εορταστική ατμόσφαιρα.Ρωσική αποκριά μασκαράδες

Ποιες είναι οι πιο δημοφιλείς μεταμφιέσεις; Στην παγανιστική παράδοση, το τελετουργικό προέβλεπε ντύσιμο με δέρματα από ζώα-τοτέμ της κοινότητας. Σήμερα, οι συνηθέστερες μεταμφιέσεις είναι αρκούδα, τράγος, αγελάδα, κότα, πάπια, χήνα. Από ανθρώπινες μορφές, γέροι, φτωχοί, διάβολοι, κλόουν, εγκυμονούσες κ.α.

Παρασκευή – η ημέρα της πεθεράς
Είναι η σειρά της πεθεράς να επισκεφθεί με το σόι της το σπίτι του γαμπρού, ο οποίος πρέπει να την καλοδεχθεί με τα μπλινί που ετοίμασε η κόρη της.

Σάββατο – η μέρα των κουνιάδων
Την ημέρα αυτή, η νέα νύφη υποδέχεται την αδελφή του άντρα της και της κάνει δώρα. Αν η κουνιάδα είναι ανύπαντρη συνοδεύεται από τις ανύπαντρες φίλες της, αν είναι παντρεμένη τότε προσκαλούνται κι άλλα παντρεμένα ζευγάρια από την πλευρά της νύφης.

Κυριακή – η μέρα του κατευόδιου και της συγχώρεσης
Την ημέρα αυτή οι εορταστικές εκδηλώσεις φθάνουν στο αποκορύφωμά τους : τα θεατρικά δρώμενα, οι βόλτες με τα έλκηθρα, το πατινάζ στον πάγο, το κάψιμο του σκιάχτρου της Αποκριάς που σηματοδοτεί και την αρχή της άνοιξης. Η μέρα τελείωνε με συμφιλίωση και συγγνώμη, ώστε με ελαφριά την καρδιά να ξεκινήσει η μεγάλη Σαρακοστή.

Μάσλενιτσα λοιπόν, η χαρούμενη αποκριά  που χαρακτηρίζεται από την ενέργεια και το χιούμορ της ρωσικής ψυχής, όπως μπορείτε να διαπιστώσετε ιδίοις όμμασι, σα να ήσαστε εκεί.

Χαρούμενη Μάσλιενιτσα! Υγεία και καλή άνοιξη!

Τα σύμβολα της ρωσικής Αποκριάς

Τα μπλινί ( οι τηγανίτες αλά ρωσικά ή pancakes)
Ρωσική αποκριά μπλινίΑρχικά τα μπλινί ήταν τελετουργικό ψωμί που προσφερόταν ως δώρο στους θεούς. Από τον 12ο -13ο αι. συνδέθηκαν με τον εορτασμό της αποκριάς και συμβολίζουν, λόγω χρώματος και σχήματος, τον ήλιο. Τα μπλινί πρέπει να τρώγονται με τα χέρια γιατί διαφορετικά, θα προκληθεί κακοτυχιά. Γι’ αυτό συνήθως προσφέρονται διπλωμένα σε ρολό ή σε τρίγωνο.

Μπλινί έφταχναν καθ΄ολη την διάρκεια της εβδομάδας της Αποκριάς. Ένα χαριτωμένο δίστιχο λέει : Το πρώτο μπλιν στην αρκούδα, το δεύτερο για τους φίλους, το τρίτο για τους μακρινούς συγγενείς και το τέταρτο για μένα.

Η Μαρένα, το αχυρένιο σκιάχτρο
Ρωσική αποκριά σύμβολοΗ Μαρένα ήταν μια από τις πιο ισχυρές θεές του σλαβικού πάνθεου, θεά του χειμώνα, της νύκτας και του θανάτου. Στην αρχή της εβδομάδας του καρναβαλιού υποδέχονταν την Μορένα σαν αγαπητό επισκέπτη και γι΄αυτό η Δευτέρα ονομαζόταν Δευτέρα της συνάντησης. Στο τέλος της εβδομάδας, την Κυριακή, ένα αχυρένιο ομοίωμα της Μαρένα καίγεται στην πυρά. Το κάψιμό της εξασφάλιζε την έγκαιρη έλευση της άνοιξης, την καλή σοδειά, την προστασία του χωριού από το κακό, καθώς επίσης και περισσότερους γάμους.

Οι μασκαράδες
Ρωσική αποκριά μασκαράδεςΗ μεταμφίεση σε μορφή αρκούδας ήταν συνηθέστατη στους υπαίθριους αποκριάτικους εορτασμούς ακολουθώντας την παγανιστική παράδοση. Ο λόγος; Την ημέρα της εαρινής ισημερίας, οι Σλάβοι λάτρευαν το θεό Βέλες, ο οποίος είχε την μορφή αρκούδας. Εξάλλου, η αρκούδα κατέχει ξεχωριστή θέση στην σλαβική παράδοση. Το πρώτο μπλιν οι νοικοκυρές το έδιναν στην αρκούδα, που αυτή την περίοδο ξυπνά από την χειμέρια νάρκη και είναι πεινασμένη.

Η ρόδα
Ρωσική αποκριά ρόδαΗ ρόδα συμβολίζει κι αυτή τον ήλιο, καθώς οι Σλάβοι θεωρούσαν ότι ο ήλιος κυλά σαν την ρόδα στον ουρανό. Γι΄αυτό ήταν έθιμο  να κυλούν αναμμένες ρόδες κατά μήκος του δρόμου. Άλλες φορές πάλι η ρόδα στολισμένη με πολύχρωμες κορδέλες γίνεται ωραίο γαϊτανάκι με τις κοπέλες να σέρνουν το χορό.